W wielu miejscach pracy dochodzi do sytuacji łamania obowiązujących przepisów. W celu szybkiego reagowania na nieprawidłowości, unijny ustawodawca na mocy dyrektywy 2019/1937 stworzył instytucję sygnalisty. Rolą sygnalisty jest zgłaszanie naruszeń prawa i nieprawidłowości do przełożonych lub odpowiednich organów państwowych. Jest to zadanie, które wymaga zdecydowanej postawy, dlatego stworzono system ochrony sygnalistów.

Dlaczego ochrona prawna sygnalistów jest potrzebna?

Sygnalista powinien zgłaszać m.in. przejawy dyskryminacji pracowników, unikania opodatkowania przez przedsiębiorstwo, łamania przepisów ochrony środowiska i prawa autorskiego, działań niezgodnych z RODO, naruszenia praw konsumentów czy występowania korupcji podczas realizacji zamówień publicznych. Ujawnienie naruszeń prawa powinno opierać się na stanie faktycznym, a nie na subiektywnych przekonaniach ujawniającego. Sygnalista, zgłaszając poszczególny rodzaj naruszenia, może jednocześnie ujawnić dane osobowe czy tajemnice przedsiębiorstwa.

Ze względu na ochronę sygnalistów, ujawniający uzyskuje status sygnalisty i nie może ponieść negatywnych konsekwencji prawnych, ani zachowań dyskryminujących w miejscu pracy.

Jak wygląda w praktyce ochrona sygnalistów w przedsiębiorstwie?

Przepisy nakładają na podmioty działające w sektorze finansowym, firmy prywatne zatrudniające co najmniej 250 osób oraz wszelkie instytucje publiczne i firmy będące pod kontrolą państwa wdrożenie systemu whistleblowingowego, który umożliwi skuteczną ochronę sygnalistów. W praktyce pracodawcy są zobowiązani do stworzenia wewnętrznego kanału zgłoszeń sygnalistów, w którym wyłącznie upoważniony członek personelu będzie uprawniany do przyjmowania zgłoszeń i podejmowania działań następczych. Tożsamość sygnalisty nie będzie mogła zostać ujawniona innej osobie i wyłącznie pracownik upoważniony do przyjmowania zgłoszeń będzie mógł kontaktować się z sygnalistą, co w praktyce umożliwi sygnaliście pozostać anonimowym dla pozostałych osób. Przepisy nakładają kary na pracodawców, którzy nie dotrzymują obowiązku zachowania poufności tożsamości sygnalisty.

W związku z dokonanym zgłoszeniem sygnalista nie może ponosić odpowiedzialności za naruszenie obowiązku poufności, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa i przepisów o ochronie danych osobowych, praw autorskich czy zniesławienie. Pracodawca nie może dochodzić roszczeń odszkodowawczych od sygnalisty, jeżeli poniósłby szkodę w wyniku ujawnienia naruszeń przepisów prawnych.

Pracodawca nie może stosować wobec sygnalisty działań odwetowych polegających na dyskryminowaniu w pracy, rozwiązaniu umowy o pracę, zmniejszeniu wynagrodzenia czy zmiany stanowiska lub miejsca wykonywania pracy. Katalog działań odwetowych wobec sygnalisty jest otwarty, a dyrektywa przyjmuje domniemanie, że jeżeli sygnalista poniósł szkodę, to jest ona wynikiem podjętych działań odwetowych, a ciężar udowodnienia zasadności działań ciąży na pracodawcy.

Dyrektywa 2019/1937 wprowadza obowiązek ustanowienia sankcji karnych na pracodawców, którzy utrudniają dokonywanie zgłoszeń oraz podejmują działania odwetowe wobec osób zgłaszających nieprawidłowości i naruszenia bądź wszczynają postępowania wobec sygnalistów.

Adwokat albo radca prawny jest zalecanym rozwiązaniem, by przygotować przedsiębiorstwo do spełnienia wymogów dyrektywy o ochronie sygnalistów. W kancelarii BTLA zespół prawników zajmuje wdrożeniem odpowiednich procedur wewnętrznych oraz kanałów zgłaszania nieprawidłowości w strukturach przedsiębiorstw.

Napisz do nas