Przejdź do treści
Prawo. Podatki. Biznes.
BTLA BrokerŁukasz Oleś
Restrukturyzacja i upadłość

Upadłość konsumencka a poręczenie długu

7 marca, 2024 · lukasz.oles@btla.eu

Grzegorz Streckbein — zespół BTLA

Ogłoszenie upadłości konsumenta nie umarza automatycznie jego długów i nie zwalnia samo przez się poręczyciela. Trzeba oddzielić postępowanie upadłościowe, późniejsze oddłużenie oraz odrębne prawa wierzyciela wobec osób trzecich i ustanowionych zabezpieczeń.

Powiązane materiały BTLA

Ogłoszenie upadłości a umorzenie długu

Samo ogłoszenie upadłości uruchamia postępowanie i zmienia sposób dochodzenia należności. Wierzytelności wobec upadłego są rozpoznawane na zasadach Prawa upadłościowego; nie znikają w dniu wydania postanowienia. Zasady prowadzenia spraw i egzekucji z majątku wchodzącego do masy określają m.in. art. 144 i 146 tej ustawy.

Oddłużenie osoby fizycznej następuje na podstawie właściwego rozstrzygnięcia sądu, w ustawowym zakresie. Zależnie od sytuacji może wiązać się z wykonaniem planu spłaty, umorzeniem bez planu albo warunkowym umorzeniem. Nie wszystkie zobowiązania podlegają umorzeniu. Dlatego daty ogłoszenia upadłości, ustalenia planu i rozstrzygnięcia o oddłużeniu należy sprawdzać osobno.

Poręczenie cywilne, awal i hipoteka — różne podstawy odpowiedzialności

Poręczenie cywilne wynika z umowy regulowanej przez art. 876 i następne Kodeksu cywilnego. Poręczenie wekslowe, czyli awal, podlega Prawu wekslowemu i wymaga właściwego oświadczenia na wekslu lub przedłużku. Samo wystawienie weksla nie oznacza jeszcze udzielenia awalu.

Hipoteka ustanowiona przez osobę trzecią na jej nieruchomości jest zabezpieczeniem rzeczowym. Samo jej ustanowienie nie czyni właściciela poręczycielem cywilnym ani osobistym dłużnikiem odpowiadającym całym majątkiem. Zakres odpowiedzialności rzeczowej i osobistej trzeba ustalić na podstawie dokumentów; jedna osoba może udzielić kilku różnych zabezpieczeń.

Za jaką kwotę odpowiada poręczyciel?

Nie można automatycznie utożsamiać tej kwoty z kapitałem kredytu. Znaczenie mają treść i ważność poręczenia, zakres zabezpieczonego zobowiązania, należności uboczne, limity oraz właściwe przepisy. W poręczeniu cywilnym stosuje się zasadę z art. 879 KC; zakres awalu lub hipoteki ocenia się według odrębnych reguł.

Przykład modelowy: przy kredycie o kapitale 50 000 zł trzeba sprawdzić, czy zabezpieczenie obejmuje również odsetki i koszty oraz czy wskazano limit. Sama kwota udzielonego kredytu nie rozstrzyga, ile można skutecznie dochodzić od konkretnej osoby.

Czy plan spłaty dłużnika chroni poręczyciela?

Ustalenie planu spłaty nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela, współdłużnika ani zabezpieczeń na mieniu osoby trzeciej — wynika to z art. 49115 ust. 5 PU. Także skutki późniejszego oddłużenia trzeba oceniać z uwzględnieniem ustawowych zasad dotyczących tych praw. Nie oznacza to jednak prawa do wielokrotnego odzyskania tego samego świadczenia.

Przy żądaniu zapłaty należy uwzględnić środki już uzyskane na poczet tej samej należności, w tym wypłaty w upadłości i wpłaty innych zobowiązanych. Poręczyciel może korzystać z właściwych mu zarzutów. Wierzyciel musi wykazać podstawę oraz aktualną wysokość roszczenia.

Co sprawdzić przed zapłatą albo odpowiedzią na pozew?

  • Rodzaj dokumentu: umowa poręczenia, weksel z awalem, umowa hipoteki lub kilka zabezpieczeń.
  • Kwotę, limit, odsetki, koszty i dotychczasowe spłaty.
  • Daty wymagalności, doręczenia wypowiedzenia i czynności wpływające na przedawnienie.
  • Etap upadłości, plan spłaty i treść rozstrzygnięcia o oddłużeniu.
  • Podstawę ewentualnego roszczenia zwrotnego po zapłacie oraz sposób jego dochodzenia w postępowaniu.

Czy poręczyciel może złożyć własny wniosek o upadłość?

Jeżeli sam stał się niewypłacalny, może wymagać analizy właściwego trybu postępowania i dostępnych alternatyw. Nie wynika z tego automatyczne oddłużenie. Sąd ocenia warunki ustawowe, a sposób powstania lub zwiększenia niewypłacalności ma znaczenie na etapie oddłużenia, w tym przy ustalaniu okresu planu spłaty.

Podstawa prawna i data aktualizacji

PU: art. 91, 144, 146, 491¹⁵ ust. 5, 491¹⁶ i 491²¹; KC: art. 876, 879, 881 i 883; ustawa o księgach wieczystych i hipotece: art. 65; Prawo wekslowe: art. 30–32. Źródła: Prawo upadłościowe; Kodeks cywilny; Ustawa o księgach wieczystych i hipotece; Prawo wekslowe.

Aktualizacja merytoryczna: 2 listopada 2026 r. Materiał ogólny dotyczący prawa polskiego. Zastosowanie przepisów wymaga oceny dokumentów i właściwego reżimu sprawy.

Powiązane artykuły

Wsparcie BTLA

Restrukturyzacja i upadłość — zobacz zakres współpracy i skontaktuj się z zespołem.

Powiązane materiały BTLA

Zacznijmy od Twojej sprawy

Porozmawiajmy
o Twojej firmie

Opisz krótko sytuację i zostaw dane do kontaktu. Dobierzemy do rozmowy właściwą osobę z zespołu BTLA.

W sprawie: Upadłość konsumencka a poręczenie długu

Porozmawiajmy o Twojej sprawie

Temat: Restrukturyzacja i upadłość

Sugerowany kontakt: Grzegorz Streckbein

Przetwarzanie danych

Porozmawiajmy

Zostaw numer
Zacznijmy od rozmowy

Podaj telefon i krótko wskaż temat. Jeśli wolisz napisać więcej, skorzystaj z formularza kontaktowego.

Przetwarzanie danych
Wolisz zadzwonić? 32 307 70 37