
Działanie w imieniu spółki nie wyłącza każdej osobistej odpowiedzialności członka zarządu. Jej podstawa, okres, przesłanki i możliwa obrona zależą jednak od rodzaju roszczenia. D&O może uzupełniać zarządzanie określonym ryzykiem w granicach umowy; nie jest jedyną ani bezwarunkową ochroną.
Kiedy członek zarządu może odpowiadać osobiście?
Spółka odpowiada za własne zobowiązania swoim majątkiem. Ustawy przewidują jednak odrębne podstawy odpowiedzialności członków jej organów. Dla spółki z o.o. istotny jest m.in. art. 299 KSH, dotyczący bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce; odpowiedzialność wobec samej spółki za szkodę wymaga innej analizy.
Nie wystarcza więc ani zapewnienie „podpisywałem tylko za spółkę”, ani przeciwna teza, że każde niezapłacone zobowiązanie automatycznie obciąża zarząd. W sprawie trzeba ustalić właściwą normę, okres pełnienia funkcji, dług i ustawowe przesłanki obrony.
Zaległości podatkowe i składki ZUS
Odpowiedzialność za zaległości podatkowe bada się według art. 116 Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem m.in. bezskuteczności egzekucji oraz przesłanek pozwalających uwolnić się od odpowiedzialności. Chodzi o warunki ustawowe, nie o sam fakt zajmowania stanowiska.
Dla należności z tytułu składek trzeba uwzględnić odesłanie zawarte w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej. Samo powołanie art. 116 OP bez tego powiązania nie objaśnia podstawy odpowiedzialności za składki.
Co rzeczywiście może chronić zarząd?
Znaczenie mają prawidłowe i terminowe działania wymagane przez ustawę oraz dowody odnoszące się do konkretnej podstawy roszczenia. Przy art. 299 KSH nie wolno utożsamiać złożenia wniosku restrukturyzacyjnego z wydanym we właściwym czasie postanowieniem o otwarciu postępowania albo zatwierdzeniu układu w PZU. Odrębnie ocenia się brak winy lub brak szkody.
Monitoring zobowiązań i płynności, dostęp do księgowości oraz dokumentowanie decyzji pomagają rozpoznać sytuację i wykazać fakty. Nie tworzą automatycznego immunitetu.
D&O: znaczenie OWU i konkretnego roszczenia
Polisa może obejmować określone roszczenia lub koszty obrony wyłącznie w granicach uzgodnionej ochrony. Należy sprawdzić definicje, ubezpieczone osoby, zakres czasowy, wyłączenia, limity i obowiązki zgłoszeniowe. Nie można bez lektury umowy przesądzić pokrycia roszczeń z art. 299 KSH lub należności publicznych.
Dobór ubezpieczenia powinien towarzyszyć analizie obowiązków zarządu, a nie ją zastępować. W razie otrzymania wezwania albo decyzji trzeba zachować terminy procesowe i umowne niezależnie od wstępnej oceny ochrony ubezpieczeniowej.
Podstawa prawna i data aktualizacji
KSH: art. 299; PU: art. 21; OP: art. 116; ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych: art. 31; KC: art. 805, 822 i 824. Źródła: Kodeks spółek handlowych; Prawo upadłościowe; Ordynacja podatkowa; Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych; Kodeks cywilny.
Aktualizacja merytoryczna: 2 listopada 2026 r. Materiał ogólny dotyczący prawa polskiego. Zastosowanie przepisów wymaga oceny dokumentów i właściwego reżimu sprawy.
Powiązane artykuły
Wsparcie BTLA
Obsługa prawna firm i spółek — zobacz zakres współpracy i skontaktuj się z zespołem.


