W estońskim CIT określenie „przychody pasywne” jest praktycznym skrótem. Decyduje katalog w art. 28j ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, a nie nazwa konta księgowego. Warunek wymaga, aby mniej niż 50% przychodów z działalności osiągniętych w poprzednim roku podatkowym, liczonych z należnym VAT, pochodziło ze wskazanych źródeł.
Co znajduje się w ustawowym katalogu?
Obejmuje on przychody z wierzytelności, odsetek i pożytków od pożyczek, odsetkowej części rat leasingowych, poręczeń i gwarancji, praw autorskich lub własności przemysłowej oraz zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych. Każdą pozycję trzeba odczytać w kontekście rzeczywistej transakcji.
Osobna pozycja dotyczy transakcji z podmiotami powiązanymi, gdy nie wytwarzają ekonomicznej wartości dodanej albo wartość ta jest znikoma. Nie oznacza to automatycznego zakwalifikowania całej sprzedaży do grupy kapitałowej jako pasywnej. Nie pozwala też pominąć jej bez zbadania funkcji i przebiegu współpracy.
VAT trzeba uwzględnić konsekwentnie
Przepis odwołuje się do przychodów liczonych z uwzględnieniem należnego VAT. Nie należy dzielić licznika brutto przez mianownik netto. Udziały mogą się zmienić, jeżeli w sprzedaży występują różne stawki, zwolnienia albo transakcje niepowodujące należnego VAT.
Zestawienie powinno pokazywać źródło przychodu, wartość, należny VAT, kwalifikację do katalogu i podstawę decyzji. Nie wystarczy skopiować proporcji ze sprawozdania finansowego. Najpierw trzeba też prawidłowo ustalić rok podatkowy, którego dane służą badaniu warunku.
Przykład: 49% spełnia warunek, 50% już nie
Zakładamy, że wszystkie przychody uwzględniane w teście wraz z właściwym VAT wynoszą 10 mln zł. Pozycje z ustawowego katalogu to 4,9 mln zł. Udział wynosi 49%, czyli jest mniejszy niż 50%. Sam ten test jest spełniony, co nie przesądza o pozostałych warunkach estońskiego CIT.
Przy kwocie 5 mln zł w liczniku udział wynosi dokładnie 50%. Warunek nie jest spełniony. Nie istnieje tolerancja pozwalająca zaokrąglić 50% do wartości „mniej niż połowa”. Przy danych blisko granicy trzeba wyjaśnić również korekty i kwalifikację istotnych pojedynczych pozycji.
Najem i prawa do oprogramowania
Najem nie jest automatycznie wymienionym źródłem pasywnym wyłącznie dlatego, że tak nazwano umowę. Może jednak wymagać oceny jako transakcja z podmiotem powiązanym bez istotnej wartości dodanej. Podobnie przy oprogramowaniu należy rozdzielić usługę, licencję, przeniesienie praw i inne rzeczywiście wykonywane świadczenia.
Nie można zapewnić, że każda firma informatyczna ma przychody pasywne ani że każda sprzedaż opisana jako usługa pozostaje poza katalogiem praw autorskich. Potrzebna jest treść umów, rezultat prac i sposób ustalania należności. Sama zmiana opisu faktury nie zmienia charakteru transakcji.
Jak wykazać wartość dodaną w grupie?
Warto opisać funkcje spółki, używane aktywa, ponoszone ryzyka, pracę zespołu i gospodarczy rezultat. Ważne jest, co spółka rzeczywiście wnosi, a nie tylko fakt wystawienia faktury z marżą. Ustawa nie daje jednego procentowego poziomu marży, który automatycznie potwierdza wartość dodaną dla każdej działalności.
Dokumentacja cen transferowych może dostarczyć użytecznych danych, lecz test estońskiego CIT trzeba wykonać osobno. Rynkowość ceny nie jest tym samym pytaniem co istnienie ekonomicznej wartości dodanej.
Nowa spółka i późniejsza kontrola
Dla podatnika rozpoczynającego działalność warunek uznaje się za spełniony w pierwszym roku podatkowym ryczałtu. To nie bezterminowe wyłączenie z monitorowania przychodów. Samo pierwsze przejście działającej firmy na ryczałt nie nadaje jej automatycznie statusu nowego biznesu.
W kolejnych okresach warto prowadzić regularny przegląd warunków. Po wykryciu przekroczenia trzeba ustalić właściwy rok i skutek utraty prawa. BTLA może zweryfikować kwalifikację przychodów w ramach audytu rozliczeń estońskiego CIT.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o CIT — Dz.U. 2026 poz. 554 ze zmianami. Art. 28j ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 oraz 28l.
Stan informacji: 31 października 2026 r.
