
Przy upadłości osoby fizycznej pozostającej w małżeństwie trzeba ustalić źródło ustroju majątkowego, daty jego zmian i przynależność konkretnych składników. Upadłość spółki kapitałowej jest odrębnym zdarzeniem i nie oznacza automatycznie upadłości wspólnika ani włączenia jego majątku małżeńskiego do masy spółki.
Powiązane materiały BTLA
Kiedy majątek wspólny wchodzi do masy upadłości?
Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa. Jeżeli wcześniej istniała wspólność majątkowa, majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Chodzi o upadłość osoby fizycznej, np. przedsiębiorcy prowadzącego JDG; nie o każdą potocznie rozumianą „upadłość firmy”.
Majątek osobisty upadłego również podlega ocenie według przepisów określających skład masy i wyłączenia. Majątek osobisty drugiego małżonka nie staje się natomiast majątkiem upadłego tylko dlatego, że pozostają w małżeństwie. Przy sporze potrzebne są dokumenty nabycia, źródła finansowania oraz daty zmian ustroju.
Intercyza: odrębna reguła dwóch lat
Ustanowienie rozdzielności umową majątkową jest skuteczne wobec masy upadłości tylko wtedy, gdy umowę zawarto co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Art. 126 PU stosuje tę regułę odpowiednio także do umownego ograniczenia wspólności. Liczy się data wniosku, a nie dopiero dzień wydania postanowienia o upadłości.
Wyjątków dotyczących orzeczeń sądowych nie można automatycznie przenosić na zbyt późno zawartą umowę majątkową. Intercyza nie jest uniwersalnym sposobem wyłączenia majątku z przyszłego postępowania.
Rozdzielność ustanowiona przez sąd
Zgodnie z art. 125 ust. 1 PU rozdzielność ustanowiona orzeczeniem sądu w ciągu roku przed złożeniem wniosku o upadłość jest bezskuteczna względem masy, chyba że pozew o jej ustanowienie wniesiono co najmniej dwa lata przed wnioskiem upadłościowym. Jest to odrębna konstrukcja od umowy majątkowej małżeńskiej.
Po ogłoszeniu upadłości nie można ustanowić rozdzielności z datą wcześniejszą niż dzień ogłoszenia upadłości. Treść orzeczenia, data pozwu i data wniosku upadłościowego wymagają zestawienia w jednej chronologii.
Rozwód, separacja lub ubezwłasnowolnienie
Art. 125 ust. 3 PU przewiduje odpowiednie stosowanie reguły z ust. 1, gdy rozdzielność powstała z mocy prawa wskutek rozwodu, separacji albo ubezwłasnowolnienia w okresie wskazanym w przepisie. Znaczenie ma także moment wniesienia pozwu lub wniosku w danej sprawie.
W tych wskazanych ustawowo przypadkach małżonek lub były małżonek może w drodze powództwa albo zarzutu żądać uznania rozdzielności za skuteczną, jeżeli przy jej powstaniu nie wiedział o podstawie upadłości, a rozdzielność nie pokrzywdziła wierzycieli. Nie jest to ogólny środek pozwalający uzdrowić każdą niedawną intercyzę.
Wyjątek chroni przedmioty służące drugiemu małżonkowi
Do masy nie wchodzą przedmioty służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, nawet gdy należą do majątku wspólnego. Chodzi o osobę, której upadłości nie ogłoszono, a nie o narzędzia pracy samego upadłego.
Wyłączenie z art. 124 ust. 5 PU nie obejmuje przedmiotów nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed złożeniem wniosku o upadłość. Dla każdego przedmiotu trzeba zatem sprawdzić osobę korzystającą z niego wyłącznie w działalności oraz datę nabycia.
Jak małżonek może dochodzić swoich praw?
Należność z tytułu udziału w majątku wspólnym dochodzona jest przez zgłoszenie wierzytelności syndykowi na zasadach art. 124 ust. 3 PU. Jeżeli do masy zaliczono mienie, które do niej nie należy, trzeba odrębnie zbadać możliwość żądania wyłączenia według art. 70–74 PU. Te środki mają inne przesłanki i terminy.
Podstawa prawna i data aktualizacji
PU: art. 70–74 oraz art. 124–126. Źródła: Prawo upadłościowe.
Aktualizacja merytoryczna: 2 listopada 2026 r. Materiał ogólny dotyczący prawa polskiego. Zastosowanie przepisów wymaga oceny dokumentów i właściwego reżimu sprawy.
Powiązane artykuły
Wsparcie BTLA
Restrukturyzacja i upadłość — zobacz zakres współpracy i skontaktuj się z zespołem.




