btla logotyp grupa

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania – czym jest i kiedy ma zastosowanie?

Czym jest umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania?

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) to międzynarodowe porozumienie zawierane pomiędzy państwami w celu zapobiegania sytuacjom, w których ten sam dochód jest opodatkowany w dwóch krajach jednocześnie. Takie umowy regulują zasady opodatkowania dochodów osób fizycznych i prawnych, które uzyskują przychody poza granicami swojego kraju rezydencji podatkowej.

Podwójne opodatkowanie może wystąpić w sytuacji, gdy:

  • osoba pracuje za granicą, ale jest rezydentem podatkowym w innym kraju,
  • przedsiębiorstwo ma dochody w innym kraju, ale jego siedziba znajduje się w Polsce,
  • inwestorzy uzyskują dochody z dywidend, odsetek lub licencji za granicą.

Jakie metody unikania podwójnego opodatkowania stosuje się w Polsce?

Polska w umowach międzynarodowych stosuje dwie główne metody eliminowania podwójnego opodatkowania:

  1. Metoda wyłączenia z progresją
  • Dochód uzyskany za granicą nie podlega opodatkowaniu w Polsce, ale jego wartość jest uwzględniana przy ustalaniu stawki podatkowej dla innych dochodów uzyskiwanych w kraju.
  • Przykład: jeśli Polak pracuje w Niemczech i tam opłaca podatek dochodowy, to Polska nie pobiera od niego podatku, ale jego niemieckie dochody wpływają na wysokość stawki podatkowej stosowanej do dochodów uzyskanych w Polsce.
  1. Metoda odliczenia proporcjonalnego
  • Podatek zapłacony za granicą można odliczyć od podatku należnego w Polsce, ale tylko do wysokości podatku, jaki zostałby naliczony w Polsce od tego samego dochodu.
  • Przykład: jeśli osoba pracująca w USA zapłaci tam 20% podatku, ale w Polsce obowiązywałaby stawka 32%, to musi dopłacić różnicę w polskim urzędzie skarbowym.

Kiedy umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania ma zastosowanie?

Umowa UPO znajduje zastosowanie w następujących sytuacjach:

  • Osoby fizyczne pracujące za granicą – Polacy zatrudnieni w innym kraju, którzy chcą uniknąć podwójnego opodatkowania dochodów.
  • Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w innym kraju – np. firma zarejestrowana w Polsce, ale świadcząca usługi dla zagranicznych klientów.
  • Inwestorzy zagraniczni – osoby uzyskujące dochody z odsetek, dywidend lub licencji od podmiotów zagranicznych.
  • Ekspaci i osoby mieszkające w kilku krajach – osoby, które często zmieniają miejsce zamieszkania i nie mają jednej stałej rezydencji podatkowej.

 Na co zwrócić uwagę przy stosowaniu umowy UPO?

  • Określenie rezydencji podatkowej – ustalenie, w którym kraju podatnik ma tzw. „ośrodek interesów życiowych” lub przebywa ponad 183 dni w roku.
  • Obowiązek składania deklaracji podatkowej – mimo zastosowania umowy UPO, podatnik może być zobowiązany do złożenia PIT w Polsce i wykazania zagranicznych dochodów.
  • Wymiana informacji między krajami – Polska i inne kraje mają obowiązek informowania się nawzajem o dochodach podatników, co pozwala urzędom skarbowym na weryfikację prawidłowości rozliczeń.

Czym różni się umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania od ustawy krajowej?

Wielu podatników myli pojęcie „umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania” z krajową regulacją. W rzeczywistości to dwa odrębne źródła prawa. Umowy międzynarodowe w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawierane są pomiędzy państwami i mają pierwszeństwo przed przepisami krajowymi, jeśli są korzystniejsze dla podatnika. Ustawa o unikaniu podwójnego opodatkowania jako taka nie istnieje – chodzi raczej o ogólne przepisy ustaw podatkowych, które stosuje się, gdy brak jest odpowiedniej umowy międzynarodowej.

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania a praca za granicą – jaki PIT złożyć?

Osoby fizyczne, które podejmują pracę za granicą, często zastanawiają się, jaki PIT należy złożyć w Polsce. Kluczowe znaczenie ma tutaj umowa unikania podwójnego opodatkowania. Jeżeli dana osoba jest nadal rezydentem podatkowym Polski, powinna wykazać dochody zagraniczne w deklaracji PIT-36 z załącznikiem ZG, nawet jeśli podatek został już zapłacony za granicą. Dzięki odpowiedniej metodzie unikania podwójnego opodatkowania – wyłączeniu z progresją lub odliczeniu proporcjonalnemu – możliwe jest uniknięcie podwójnego obciążenia fiskalnego.

UOUPO – czym jest i kiedy się stosuje?

Skrót UOUPO oznacza „umowa o unikaniu opodatkowania podwójnego” – potocznie używane określenie dla międzynarodowych porozumień zawartych przez Polskę z innymi państwami. W praktyce UOUPO reguluje, który kraj ma prawo do opodatkowania konkretnego rodzaju dochodu i w jaki sposób unikać podwójnego opodatkowania. To dokument niezwykle istotny dla osób pracujących za granicą, przedsiębiorców z zagranicznymi kontrahentami oraz inwestorów operujących na rynkach międzynarodowych.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Ukrainą i innymi państwami

W związku z dużą liczbą obywateli Ukrainy pracujących w Polsce oraz Polaków pracujących na Ukrainie, umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z Ukrainą cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Reguluje ona kwestie opodatkowania wynagrodzeń, emerytur, dywidend czy dochodów z działalności gospodarczej. Podobne umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania Polska zawarła z większością krajów świata, co zapewnia przejrzystość i bezpieczeństwo podatkowe w relacjach międzynarodowych.

Dlaczego warto znać zasady zawarte w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania?

Znajomość przepisów wynikających z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania pozwala na optymalizację rozliczeń i uniknięcie nieświadomych błędów, które mogą skutkować karami lub podwójnym opodatkowaniem. Niezależnie od tego, czy jesteś przedsiębiorcą, pracownikiem zagranicznym, czy inwestorem – zapoznanie się z umową o unikaniu podwojnego opodatkowania pomoże Ci właściwie rozliczyć dochody i uniknąć problemów z urzędem skarbowym.

Jak doradca podatkowy może pomóc?

Doradca podatkowy może wspierać podatników w prawidłowym stosowaniu umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, w tym:

  • analizować sytuację podatkową i określić kraj rezydencji podatkowej,
  • doradzać, którą metodę unikania podwójnego opodatkowania należy zastosować,
  • pomagać w składaniu deklaracji PIT uwzględniających zagraniczne dochody,
  • reprezentować podatnika przed organami skarbowymi w przypadku sporów dotyczących interpretacji przepisów.

Korzystanie z usług doradcy podatkowego pozwala uniknąć błędów w rozliczeniach i zapewnia zgodność z przepisami międzynarodowymi, co minimalizuje ryzyko sankcji i nieoczekiwanych zobowiązań podatkowych.

Autor:

Dr Artur Oleś

Adwokat, Doradca podatkowy, EMBA

Adwokat, doradca podatkowy, doktor nauk prawnych, EMBA, Prezes Sądu Arbitrażowego przy RIPH w Gliwicach. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z optymalizacjami podatkowymi, fuzjach i przejęciach oraz w prawie karnym i karno-skarbowym. Autor publikacji naukowych poświęconych m.in. ordynacji podatkowej, podatkowi VAT i dochodom uzyskiwanym za pośrednictwem planów motywacyjnych w postaci akcji oraz opcji na akcje.  Posiada bogate doświadczenie i szeroką wiedzę z zakresu prawa i podatków.

Skontaktuj się ze specjalistą