Strata w rachunku zysków i strat nie oznacza automatycznie obowiązku zapłaty minimalnego CIT. Najpierw trzeba sprawdzić, czy podatnik jest objęty przepisem i czy nie korzysta z wyłączenia. Dopiero potem oblicza się ustawową dochodowość, podstawę oraz kwotę podatku.
Ten poradnik dotyczy krajowego minimalnego podatku dochodowego z art. 24ca ustawy CIT. To odrębne rozwiązanie od podatku od przychodów z budynków i globalnego podatku wyrównawczego. Każde z nich ma inne przesłanki i sposób kalkulacji.
Kto powinien sprawdzić art. 24ca?
Przepis dotyczy wskazanych w nim spółek będących polskimi rezydentami oraz podatkowych grup kapitałowych. Stosuje się go odpowiednio do określonych podatników zagranicznych działających przez zakład w Polsce. W praktyce analizę rozpoczyna się od ustalenia statusu podatnika, nie od samej formy ksiąg.
Minimalny CIT może wystąpić, gdy podmiot poniósł stratę ze źródła innego niż zyski kapitałowe albo jego udział dochodu z tego źródła w odpowiednich przychodach nie przekracza 2%. Dochodowość oblicza się z korektami ustawowymi. Nie jest to po prostu procent zysku netto wykazanego w sprawozdaniu.
Najpierw wyłączenia
Ustawa wyłącza m.in. małych podatników i określonych podatników rozpoczynających działalność. Przewiduje również wyłączenia zależne od struktury właścicielskiej, spadku przychodów, historycznej dochodowości lub sytuacji prawnej spółki.
Każde ma własne warunki. Zostały omówione w osobnym tekście kto nie płaci minimalnego CIT. Nie należy obliczać podatku przed sprawdzeniem, czy właściwe wyłączenie rozstrzyga już całą sprawę.
Jak liczy się dochodowość?
Podstawą są przychody i dochody ze źródła innego niż zyski kapitałowe. Art. 24ca ust. 2 nakazuje pominąć określone pozycje przy badaniu straty i relacji dochodu do przychodów. Mogą to być m.in. właściwe koszty dotyczące środków trwałych, określone koszty leasingu czy ustawowo wskazana część kosztów zatrudnienia.
Korekty wymagają osobnego zestawienia. Dwie spółki z takim samym wynikiem bilansowym mogą otrzymać inny rezultat badania minimalnego CIT. W arkuszu kalkulacji trzeba zachować powiązanie każdej korekty z konkretnym przepisem i kontem.
Dwa sposoby ustalenia podstawy
Metoda podstawowa obejmuje 1,5% odpowiednich przychodów oraz ustawowo określone nadwyżki kosztów finansowania dłużnego i wybranych świadczeń na rzecz podmiotów powiązanych. Zastosowanie jej wymaga zbadania wszystkich elementów wzoru i ograniczeń.
Alternatywnie podatnik może wybrać podstawę uproszczoną równą 3% przychodów ze źródła innego niż zyski kapitałowe. O wyborze informuje w zeznaniu za dany rok. Stawka 10% odnosi się do podstawy, a nie do całego obrotu spółki. Podstawa podlega jeszcze przewidzianym ustawą pomniejszeniom, jeżeli podatnik spełnia ich warunki.
Przykład: podstawa uproszczona i zwykły CIT
Przykład modelowy zakłada, że spółka podlega art. 24ca, nie korzysta z wyłączeń, jej dochodowość po korektach nie przekracza 2%, a przychody właściwego źródła wynoszą 20 mln zł. Pomijamy pomniejszenia podstawy. Spółka wybiera metodę uproszczoną.
| Etap | Obliczenie |
|---|---|
| Podstawa uproszczona | 20 000 000 zł × 3% = 600 000 zł |
| Minimalny podatek przed pomniejszeniem o zwykły CIT | 600 000 zł × 10% = 60 000 zł |
| Podatek z art. 19 za ten sam rok — założenie | 19 000 zł |
| Kwota minimalnego CIT podlegająca wpłacie | 60 000 zł − 19 000 zł = 41 000 zł |
Nie jest to dopłata 60 tys. zł obok pełnych 19 tys. zł zwykłego CIT. Kwotę minimalnego podatku podlegającą wpłacie pomniejsza się o podatek należny obliczony zgodnie z art. 19 za ten sam rok. Pozostałe rozliczenia, w tym zaliczki, wymagają odrębnego uzgodnienia.
Termin i późniejsze odliczenie
Minimalny CIT rozlicza się w terminie właściwym dla rocznego zeznania. Dla roku kalendarzowego 2026, według stanu prawnego na dzień aktualizacji, jest to 31 marca 2027 r. Wyjaśniamy osobno przygotowanie CIT-8.
Zapłacony minimalny podatek można odliczać od podatku obliczonego zgodnie z art. 19 w zeznaniach za trzy kolejne lata podatkowe następujące bezpośrednio po roku, za który został zapłacony. Wymaga to kontroli kwot i terminów. Nie jest to bezwarunkowy zwrot pieniędzy.
Co przygotować do analizy?
Zbierz kalkulację CIT, podział źródeł przychodów, dokumenty dotyczące wyłączeń, zestawienie korekt dochodowości oraz kosztów z podmiotami powiązanymi. Sam rachunek zysków i strat nie wystarczy. Sposób uzgodnienia danych opisuje tekst o różnicach między wynikiem księgowym i podatkowym.
Zleć ocenę obowiązku i kalkulacji minimalnego CIT. Ustalimy zakres na podstawie roku podatkowego i danych spółki.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o CIT — tekst ujednolicony, Dz.U. 2026 poz. 554 ze zmianami. Art. 24ca, w szczególności ust. 1–3a oraz 10–17; art. 27 ustawy CIT.
Stan informacji: 31 października 2026 r.
