Strata podatkowa lub niska rentowność nie oznaczają jeszcze obowiązku zapłaty minimalnego CIT. Przed obliczeniami trzeba sprawdzić wyłączenia z art. 24ca ustawy o CIT. Część zależy od wielkości spółki, inne od jej historii, właścicieli albo rodzaju działalności. Każde wymaga własnego zestawu danych.
Ten artykuł dotyczy krajowego minimalnego podatku dochodowego z art. 24ca. Sposób ustalenia podstawy i kwoty podatku opisujemy w przewodniku minimalny CIT — kogo dotyczy i jak go obliczyć.
Mały podatnik: sprawdź poprzedni rok, a nie bieżącą stratę
Wyłączenie obejmuje małych podatników. Dla spółki z rokiem kalendarzowym w 2026 r. status ten zależy od przychodów ze sprzedaży za 2025 r., liczonych z należnym VAT, do wysokości 8 517 000 zł. Nie jest to ten sam test co limit przychodów bieżącego roku dla stawki CIT 9%.
Do dokumentacji warto dołączyć zestawienie sprzedaży i VAT oraz sposób przeliczenia ustawowego limitu. Wątpliwości dotyczące kategorii przychodów należy wyjaśnić przed przyjęciem statusu. Oba limity rozdzielamy w tekście o warunkach CIT 9% w 2026 r..
Początek działalności: trzy lata z istotnymi wyjątkami
Przepis przewiduje wyłączenie w roku rozpoczęcia działalności i w dwóch kolejnych latach podatkowych. Nie oznacza to jednak, że każda nowo zarejestrowana spółka ma trzyletnie zwolnienie. Ustawa ogranicza tę preferencję w przypadku podmiotów utworzonych w określonych przekształceniach i innych operacjach wskazanych w art. 19 ust. 1a.
Potrzebne są dokumenty powstania spółki, informacje o poprzedniku oraz wniesionych wkładach. Przy przekształceniu JDG należy osobno przeanalizować ograniczenia stawki 9% po przekształceniu i wyłączenie z minimalnego CIT. Wspólny dokument nie zastępuje dwóch odrębnych ocen.
Spadek przychodów o co najmniej 30%
Wyłączenie może przysługiwać spółce, której przychody w danym roku podatkowym spadły o co najmniej 30% względem roku bezpośrednio poprzedzającego. Trzeba porównać właściwe przychody podatkowe, a nie jedynie wpływy na rachunek lub sprzedaż z wybranego miesiąca.
Przykład: przychody poprzedniego roku wynosiły 20 mln zł, a bieżącego 13 mln zł. Spadek wynosi 35%, więc warunek ilościowy jest spełniony. Przy przychodach 15 mln zł spadek wyniósłby 25% i ta podstawa wyłączenia nie zadziała. Przykład zakłada porównywalne dane podatkowe za całe lata.
Rentowność w jednym z trzech poprzednich lat
Osobne wyłączenie dotyczy podatnika, który w jednym z trzech lat podatkowych bezpośrednio poprzedzających badany rok osiągnął ustawowy udział dochodu w przychodach wynoszący co najmniej 2%. Nie wystarczy odczytać marży netto ze sprawozdania finansowego. Należy zastosować sposób ustalania dochodu i przychodów przewidziany w art. 24ca.
Dla rozliczenia 2026 r. należy więc przejrzeć lata 2023–2025. W dokumentacji powinny pozostać obliczenia pozwalające odtworzyć wskaźnik. Różnicę między wynikiem bilansowym a podatkowym wyjaśniamy w artykule strata księgowa a podatek CIT.
Prosta struktura właścicielska i pozostałe wyłączenia
Wyłączenie dla spółek z udziałowcami będącymi wyłącznie osobami fizycznymi ma dalsze warunki. Ustawa bada także posiadane przez samą spółkę prawa w innych podmiotach, w tym próg 5%, oraz określone prawa związane z fundacją, trustem i podobnymi stosunkami prawnymi. Sam wykaz osób fizycznych w KRS nie zamyka analizy.
Katalog zawiera również m.in. określone przedsiębiorstwa finansowe, spółki komunalne oraz podmioty w upadłości, likwidacji lub postępowaniu restrukturyzacyjnym. Szczególne zasady dotyczą grup spółek: trzeba zbadać poziom udziałów, okres ich posiadania, zgodność lat podatkowych, łączną rentowność i obowiązki informacyjne. Nie wystarcza samo należenie do grupy kapitałowej.
Jak zakończyć weryfikację?
Przy każdym rozliczeniu warto zapisać: wybraną podstawę prawną, okres, dane wejściowe, wynik testu i osobę zatwierdzającą. Wyłączenie z minimalnego CIT nie zwalnia automatycznie ze zwykłego CIT, złożenia CIT-8 ani obowiązków JPK. Jeśli żadne wyłączenie nie jest spełnione, kolejnym krokiem jest obliczenie wskaźnika i ewentualnego podatku.
BTLA może zweryfikować podstawę wyłączenia i przygotować dokumentację obliczeń w ramach przeglądu podatkowego spółki.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o CIT — tekst ujednolicony, Dz.U. 2026 poz. 554 ze zmianami. Art. 4a pkt 10 oraz art. 24ca ust. 1–2 i 14–16.
- Ministerstwo Finansów — stawki i limity klasycznego CIT. Limit małego podatnika na 2026 r.
Stan informacji: 31 października 2026 r.
