Budżet fundacji rodzinnej trzeba podzielić na wniesiony majątek, koszty uruchomienia i koszty dalszego działania. Minimalne 100 000 zł funduszu założycielskiego nie jest opłatą dla kancelarii ani urzędu. Zestawienie tych kategorii w jedną „cenę fundacji” utrudnia porównanie ofert i ocenę, czy struktura jest uzasadniona.
Fundusz założycielski: majątek, nie rachunek za usługę
Art. 17 ustawy o fundacji rodzinnej wymaga funduszu założycielskiego o wartości określonej w statucie, nie niższej niż 100 000 zł. Wnoszone mienie musi spełniać warunki ustawy, a jego wartość i sposób wniesienia trzeba udokumentować. Nie każdy przypadek wymaga więc identycznego przelewu pieniężnego, ale nie można dowolnie deklarować wartości majątku.
Pieniądze lub inne aktywa stają się majątkiem fundacji. Nie są prywatną rezerwą do swobodnego wycofania przez fundatora. Zanim zaplanujesz „odzyskanie wpłaty”, trzeba sprawdzić ustawowe ograniczenia, tytuł czynności i skutki podatkowe. Wniesienie wartościowego lokalu lub udziałów może wymagać dodatkowych dokumentów i czynności.
Jednorazowe koszty założenia
| Pozycja | Co wpływa na koszt |
|---|---|
| Analiza prawna i podatkowa | Liczba fundatorów i beneficjentów, rodzaje majątku, zadłużenie, zagraniczne powiązania i planowane transakcje. |
| Statut i dokumenty organizacyjne | Zasady świadczeń, powoływania organów, zarządzania i rozwiązywania sporów. |
| Czynności notarialne | Rodzaj czynności, wartość majątku, wymagane formy, odpisy oraz właściwe opłaty i podatki. |
| Zgłoszenie do rejestru | Opłata sądowa oraz przygotowanie prawidłowych dokumentów i ewentualnych uzupełnień. |
| Przeniesienie poszczególnych aktywów | Wyceny, zgody, dokumenty spółek, księgi wieczyste i sposób przekazania mienia. |
Art. 64a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych określa opłatę 500 zł od zgłoszenia fundacji do rejestru fundacji rodzinnych. Art. 64b przewiduje odrębnie 250 zł od wniosku o wpis w tym rejestrze. Nie należy przedstawiać tych przepisów jako automatycznej sumy dwóch obowiązkowych opłat za to samo pierwsze zgłoszenie. Rodzaj pisma i podstawę opłaty ustala się dla konkretnej czynności.
Nie podajemy jednej ryczałtowej ceny notariusza lub kancelarii dla każdej fundacji. Porównując oferty, sprawdź, czy obejmują analizę podatkową i wniesienie aktywów, czy jedynie przygotowanie podstawowego statutu i zgłoszenie.
Koszty roczne i obowiązki, które łatwo pominąć
W budżecie uwzględnij prowadzenie ksiąg, sprawozdanie finansowe, deklaracje podatkowe, obsługę rachunków oraz dokumentowanie świadczeń. Różnica między fundacją posiadającą wyłącznie udziały jednej spółki a strukturą z nieruchomościami, pożyczkami i wieloma beneficjentami może być istotna. Tę samą miesięczną cenę księgowości trzeba porównywać z zakresem obsługiwanych zdarzeń.
Do kosztów mogą dojść wynagrodzenia organów, obsługa prawna, aktualizacja listy beneficjentów, wyceny, ubezpieczenia i utrzymanie nieruchomości. Nie każdy z tych wydatków musi wystąpić w identycznej wysokości. Trzeba natomiast zaplanować, kto odpowiada za ich monitorowanie i skąd fundacja będzie miała płynność.
Audyt fundacji i badanie sprawozdania to nie to samo
Art. 78–79 ustawy przewiduje audyt fundacji rodzinnej, obejmujący ustawowo określoną kontrolę zarządzania aktywami i zobowiązań. Przeprowadza się go co najmniej raz na cztery lata. Jeżeli sprawozdanie finansowe fundacji podlega badaniu według ustawy o rachunkowości, audyt fundacji wykonuje się corocznie przed zatwierdzeniem sprawozdania.
Nie należy zamieniać tego na ogólną obietnicę „jeden audyt raz na cztery lata i żadnych innych kontroli”. Badanie sprawozdania finansowego oraz audyt przewidziany ustawą o fundacji mają odrębne podstawy i zakres. W budżecie warto utworzyć rezerwę na odpowiednie obowiązki, zamiast finansować je dopiero w terminie wykonania.
Podatki i wypłaty dla rodziny to osobna część budżetu
Rozdziel koszty obsługi od podatków. Inaczej ocenia się dozwoloną działalność korzystającą ze zwolnienia, najem objęty wyjątkiem, niedozwoloną działalność oraz świadczenia dla beneficjentów. Podatek fundacji i PIT odbiorcy nie zawsze występują razem i nie zawsze mają tę samą podstawę. Kalendarz powinien pokazywać terminy podatków niezależnie od terminów honorariów.
Przykład planowania, nie cennik BTLA: przygotuj trzy osobne zestawienia: wartość i terminy wniesienia majątku; jednorazowe usługi i czynności przy uruchomieniu; koszty i przewidywane podatki w pierwszych 12 miesiącach. Następnie dodaj wariant ze sprzedażą aktywa, pożyczką lub świadczeniem. Dzięki temu ocena nie zależy wyłącznie od kosztu najtańszego statutu.
O co zapytać przed przyjęciem oferty?
- Jakie aktywa, zgody i transakcje obejmuje uzgodniony zakres?
- Kto sprawdza wartości podatkowe, proporcje mienia i skutki przyszłych świadczeń?
- Czy obsługa księgowa obejmuje konkretne deklaracje i ewidencje fundacji?
- Czy przewidziano koszt audytu, badania sprawozdania i aktualizacji dokumentów?
- Jak zmieni się wynagrodzenie po zwiększeniu liczby czynności lub beneficjentów?
Co ze zmianami planowanymi na 2027 rok?
Na 27 października 2026 r. trwały prace parlamentarne nad zmianami podatkowymi dotyczącymi fundacji rodzinnych. Sejm uchwalił ustawę 22 października, a 26 października komisja senacka zaproponowała poprawkę. Poniżej opisujemy reguły obowiązujące w dacie aktualizacji. Tekstu procedowanej nowelizacji nie traktujemy jako prawa już obowiązującego. Przy czynności planowanej na 2027 rok trzeba ponownie sprawdzić końcowy tekst, publikację i przepisy przejściowe.
Sprawdź etap prac nad zmianami dotyczącymi fundacji rodzinnych.
Materiały powiązane
Źródła i data aktualizacji
Stan prawny sprawdzono na 27 października 2026 r.
