Karta fundacji rodzinnej nie zmienia prywatnego wydatku w wydatek bez podatku. Jeżeli fundacja finansuje wakacje, mieszkanie lub inne potrzeby beneficjenta, trzeba ustalić podstawę świadczenia, jego wartość i sposób rozliczenia. Na 26 października 2026 r. świadczenia objęte art. 24q ustawy o CIT co do zasady podlegają po stronie fundacji stawce 15%. PIT osoby otrzymującej korzyść sprawdza się osobno.
Rodzinne wakacje opłacone przez fundację
W historii „Borsuk znalazł rodzinny bankomat” Borsuk kupuje bilety i opłaca hotel fundacyjną kartą. Dla rozliczenia nie ma rozstrzygającego znaczenia, że podróż jest rodzinna. Potrzebne są odpowiedzi na konkretne pytania: kto korzysta z wyjazdu, czy jest beneficjentem, czy świadczenie odpowiada statutowi i liście beneficjentów, jaka jest jego wartość i kiedy zostało przekazane lub postawione do dyspozycji.
Świadczenie to nie tylko przelew pieniędzy
Ustawa obejmuje również rzeczy i prawa przeniesione na beneficjenta albo oddane mu do korzystania zgodnie ze statutem i listą beneficjentów. Fundacja może więc finansować określone potrzeby w różnej formie. W praktyce trzeba przypisać korzyść do konkretnej osoby i ustalić jej wartość. Dokument opisany jako „faktura na fundację” nie przesądza jeszcze, że wydatek służy wyłącznie jej własnej działalności.
Przy wydatku mieszanym należy rozdzielić część dotyczącą działalności fundacji i korzyść prywatną na podstawie rzeczywistego celu oraz dokumentów. Jeżeli członek zarządu uczestniczy w spotkaniu biznesowym, a jego rodzina korzysta przy tej okazji z wypoczynku, nie należy automatycznie traktować całego rachunku jako jednego rodzaju kosztu. O kwalifikacji decydują okoliczności, nie opis dodany po zapłacie.
15% CIT fundacji i PIT beneficjenta to odrębne rozliczenia
Podstawą CIT jest wartość świadczenia. Dla świadczeń niepieniężnych stosuje się właściwe zasady wyceny, w tym odwołania do wartości rynkowej. Podatek z art. 24q rozlicza fundacja. Obecne przepisy przewidują zapłatę do 20. dnia miesiąca po miesiącu przekazania lub postawienia świadczenia do dyspozycji.
Zwolnienie w PIT może obejmować fundatora i osoby należące do wskazanego ustawowo kręgu jego najbliższej rodziny, z uwzględnieniem proporcji przypadającej na tego fundatora. Samo nazwisko ani ogólne określenie „członek rodziny” nie wystarczą. Trzeba sprawdzić relację z fundatorem, pochodzenie mienia oraz aktualny spis mienia. Przy kilku fundatorach wynik może być różny dla poszczególnych beneficjentów. Poza zwolnieniem ustawa przewiduje odpowiednio stawki 10% lub 15% PIT, zależnie od spełnienia ustawowych warunków.
Przykład: korzyść o wartości 20 000 zł
Załóżmy, że fundacja prawidłowo spełnia świadczenie na rzecz beneficjenta o wartości podatkowej 20 000 zł. Przy stawce 15% CIT podatek fundacji wynosi 3 000 zł. Osobno ocenia się PIT tej osoby: może wystąpić pełne lub częściowe zwolnienie albo obowiązek poboru podatku. Z samej kwoty wydatku nie można wywnioskować łącznego obciążenia. Przykład dotyczy aktualnej stawki CIT, a nie zasad planowanych na 2027 rok.
Brak podstawy w statucie nie daje neutralności podatkowej
Jeżeli korzyść nie jest prawidłowo ukształtowanym świadczeniem, nie oznacza to automatycznie braku podatku. Trzeba zbadać także katalog ukrytych zysków z art. 24q ust. 1a CIT. Obejmuje on m.in. określone nieodpłatne świadczenia na rzecz fundatora, beneficjenta i podmiotów powiązanych oraz wskazane rozliczenia finansowe i usługowe. Nie każdy prywatny rachunek będzie kwalifikowany identycznie; potrzebna jest ocena konkretnego zdarzenia.
Uzupełnienie dokumentacji po zapłacie może pomóc wyjaśnić zdarzenie, ale nie daje prawa do fikcyjnego opisywania jego celu. Jeśli pomylono kartę lub wydatek miał zostać zwrócony, należy udokumentować przebieg zdarzeń i zwrot, a następnie ustalić skutki podatkowe. Nie wolno zakładać, że późniejszy przelew zawsze usuwa wcześniejsze obowiązki.
Zasady wydatków, które warto ustalić wcześniej
- Rodzaje świadczeń, limity i warunki ich przyznawania oraz organ odpowiedzialny za decyzję.
- Dokumenty potwierdzające uprawnienie beneficjenta i wartość korzyści.
- Zasady używania kart, zaliczek i rozliczania wydatków mieszanych.
- Przekazywanie informacji do księgowości przed upływem terminów podatkowych.
- Weryfikację płynności: świadczenia nie mogą naruszać ustawowej ochrony wypłacalności fundacji.
Co ze zmianami planowanymi na 2027 rok?
Na 27 października 2026 r. trwały prace parlamentarne nad zmianami podatkowymi dotyczącymi fundacji rodzinnych. Sejm uchwalił ustawę 22 października, a 26 października komisja senacka zaproponowała poprawkę. Poniżej opisujemy reguły obowiązujące w dacie aktualizacji. Tekstu procedowanej nowelizacji nie traktujemy jako prawa już obowiązującego. Przy czynności planowanej na 2027 rok trzeba ponownie sprawdzić końcowy tekst, publikację i przepisy przejściowe.
Sprawdź etap prac nad zmianami dotyczącymi fundacji rodzinnych.
Najczęstsze pytania
Czy dziecko fundatora zawsze otrzymuje świadczenie bez PIT? Nie można tego przesądzić bez zbadania warunków zwolnienia i proporcji mienia.
Czy 15% CIT oznacza brak innych podatków? Nie. Trzeba odrębnie zbadać PIT beneficjenta i skutki konkretnej czynności, także na gruncie innych podatków.
Czy fundacja może finansować edukację lub utrzymanie? Takie świadczenia mogą być przewidziane w jej zasadach działania. Wymagają jednak prawidłowej podstawy, dokumentacji i rozliczenia.
Powiązane tematy: zasady wypłat w statucie i planie sukcesji oraz działalność fundacji a działalność spółki.
Samochód, mieszkanie i pożyczka dla beneficjenta
Świadczenie może polegać na korzystaniu z rzeczy, a nie tylko otrzymaniu gotówki. Przy udostępnieniu samochodu lub mieszkania trzeba ustalić rzeczywistego odbiorcę, okres i zakres korzystania, podstawę w dokumentach fundacji oraz prawidłową wartość świadczenia. Samo pozostawienie własności rzeczy przy fundacji nie oznacza braku korzyści po stronie osoby korzystającej.
Wydatki dotyczące majątku wykorzystywanego częściowo dla rodziny i częściowo w innej działalności wymagają rozdzielenia. Nie ma jednej uniwersalnej zasady, że cała faktura za samochód lub lokal jest identycznym świadczeniem beneficjenta.
Zwrotna pożyczka ma inną konstrukcję niż definitywne wsparcie. Sprawdź dopuszczalnych odbiorców pożyczki, terminy i ukryte zyski. Osobno rozlicza się majątek wydawany przy rozwiązaniu fundacji oraz najem do spółki fundatora.
