Firma ponosząca wydatki przed rozpoczęciem sprzedaży może mieć prawo do odliczenia i zwrotu VAT. Trzeba wykazać związek zakupów z działalnością opodatkowaną oraz ustalić właściwy termin. Przy braku czynności określonych w ustawie może to być 180 dni.
Brak sprzedaży krajowej to nie zawsze brak czynności
Art. 87 ust. 5a odnosi się do podatnika, który w okresie nie wykonał czynności opodatkowanych w Polsce ani wskazanych w art. 86 ust. 8 pkt 1 czynności poza krajem. Dlatego sam brak krajowego podatku należnego nie wystarcza do automatycznego przypisania 180 dni. Sprzedaż zagraniczna wymaga własnej kwalifikacji.
Przed wyborem terminu przejrzyj cały okres: dostawy, usługi, zaliczki i korekty. Sprawdź również, czy firma nie uzyskała przychodu, który księgowo opisano inaczej niż czynność dla VAT. Różnice pomiędzy podatkami nie powinny prowadzić do mechanicznego przenoszenia danych.
Zakup musi dawać prawo do odliczenia
Faktura związana z planowanym biznesem wymaga potwierdzenia celu i rzeczywistej transakcji. Przygotuj umowę, opis planowanego wykorzystania, dowody wykonania i informacje o finansowaniu. Ograniczenia mogą wynikać z przeznaczenia do sprzedaży zwolnionej, użycia prywatnego albo szczególnego rodzaju wydatku.
Przykład: spółka kupuje wyposażenie zakładu, który zacznie działać za kilka miesięcy. Dokumenty powinny pozwalać połączyć wyposażenie z planowaną działalnością opodatkowaną. Sam brak pierwszej faktury sprzedaży nie przekreśla automatycznie odliczenia. Nie oznacza też, że każdy zakup wspólnika stanie się zakupem spółki.
Termin 180 dni i skrócenie po zabezpieczeniu
Dla przypadku objętego art. 87 ust. 5a zwrot następuje co do zasady w 180 dni od złożenia rozliczenia. Na pisemny wniosek i po złożeniu odpowiedniego zabezpieczenia ustawa przewiduje zwrot w 60 dni. Nie jest to ogólny podstawowy termin zwrotu VAT w 2026 r.
Zabezpieczenie musi odpowiadać warunkom ustawowym co do kwoty i formy. Koszt gwarancji, okres jej obowiązywania i dostępność limitu bankowego są elementami kalkulacji. Złożenie dowolnego pisma zatytułowanego „zabezpieczenie” nie uruchamia automatycznie krótszego terminu.
Alternatywa: przeniesienie nadwyżki
Ustawa pozwala w określonych sytuacjach przenieść podatek do odliczenia na następny okres. Porównaj tę możliwość z terminem spodziewanej sprzedaży. Jeśli podatek należny pojawi się szybko, przeniesienie może odpowiadać planowi. Jeżeli inwestycja będzie trwała dłużej, firma może potrzebować zwrotu dla zachowania płynności.
Nie traktuj wyboru jako dowolnej zmiany charakteru zakupów. Najpierw trzeba ustalić prawo do odliczenia i właściwą kwotę. Ogólną mapę możliwości przedstawia nadwyżka VAT — zwrot czy przeniesienie.
Jak przygotować dokumentację dla urzędu?
- Wyjaśnij, dlaczego brak sprzedaży jest etapem projektu.
- Powiąż zakupy z umowami, harmonogramem i planem wykorzystania.
- Uzgodnij faktury z ewidencją oraz kwotą wykazaną w JPK.
- Zidentyfikuj wydatki mieszane i wyłączone z odliczenia.
- Jeśli korzystasz z zabezpieczenia, sprawdź jego pełną treść i ważność.
Urząd może weryfikować zasadność zwrotu; brak sprzedaży nie daje ani automatycznej odmowy, ani gwarancji wypłaty. W BTLA pomagamy ocenić rozliczenie VAT i dokumenty inwestycji. Dla pozostałych sytuacji sprawdź termin 40 dni i zwroty 25-dniowe.
Inne sytuacje i zakres analizy przedstawia dział doradztwa VAT BTLA. Wybierz wariant na podstawie rodzaju transakcji i właściwego okresu rozliczeniowego.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o VAT — tekst ujednolicony, Dz.U. 2026 poz. 1263 ze zmianami
- MF — odliczenie i zwrot podatku VAT, aktualizacja 13.10.2026
Stan informacji: 31 października 2026 r. Przykłady objaśniają przyjęte założenia i wymagają dopasowania do rzeczywistych dokumentów.
