Fundacja rodzinna może mieć udziały w spółce prowadzącej sklep, ale sama nie może korzystać z preferencji podatkowych przy dowolnej działalności. Jeżeli kupuje elektronikę po to, aby odsprzedawać ją klientom, dochód z takiego handlu wykraczającego poza ustawowy katalog jest objęty stawką 25% CIT. Kluczowe jest ustalenie, kto wykonuje czynności, a nie tylko nazwa podmiotu na fakturze.
Sklep w fundacji: gdzie powstaje problem
W odcinku „Borsuk wyłączył podatki” fundacja kupuje towar na odsprzedaż, przyjmuje zamówienia i sprzedaje elektronikę. To działalność handlowa wykonywana bezpośrednio przez fundację. Nie wystarczy wpisać jej do statutu ani przeznaczać zysku na rodzinę, aby mieściła się w katalogu dozwolonym przez ustawę. Wpis w statucie nie rozszerza art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.
BTLA · WIDEO DO TEMATU
Borsuk wyłączył podatki
Borsuk i SuperPapuga wyjaśniają różnicę między sklepem prowadzonym przez fundację a posiadaniem udziałów w spółce.
Kliknięcie wczytuje odtwarzacz TikTok, który może korzystać z plików cookie.
Co fundacja może robić bezpośrednio
Art. 5 ustawy wylicza dopuszczalne obszary działalności gospodarczej. Obejmują one m.in. zbywanie mienia, o ile nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia, najem i dzierżawę, uczestnictwo w spółkach handlowych i wskazanych podmiotach, nabywanie i zbywanie papierów wartościowych oraz udzielanie pożyczek określonym podmiotom. Ustawa przewiduje też szczególne zasady dla działalności rolniczej i gospodarki leśnej. Każdy punkt ma własne warunki; nie jest to ogólna zgoda na prowadzenie firmy operacyjnej.
Zakaz nabywania mienia wyłącznie w celu dalszego zbycia nie jest uniwersalną regułą dotyczącą wszystkich inwestycji: ustawa odrębnie traktuje m.in. prawa wynikające z uczestnictwa w podmiotach oraz składniki wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 4. Nie można więc mechanicznie zrównać sprzedaży udziałów ze sprzedażą zakupionych do sklepu telefonów.
Fundacja jako wspólnik spółki prowadzącej sklep
W drugim modelu to odrębna spółka sprzedaje towary, zawiera umowy z klientami, zatrudnia pracowników i rozlicza własne podatki. Fundacja posiada jej udziały i wykonuje prawa wspólnika. Przedmiotem działalności fundacji jest w tym zakresie uczestnictwo w spółce, a nie sprzedaż elektroniki. Nie oznacza to, że działalność spółki staje się wolna od CIT albo VAT.
Oceniając strukturę, trzeba osobno policzyć wynik spółki, przepływy do fundacji oraz świadczenia dla beneficjentów. Należy również sprawdzić umowy między podmiotami, finansowanie i transakcje z osobami powiązanymi. Sam fakt utworzenia spółki zależnej nie potwierdza jeszcze prawidłowości całego modelu.
25% CIT: podstawa opodatkowania, a nie każda otrzymana złotówka
Art. 24r ustawy o CIT wprowadza stawkę 25% dla działalności fundacji wykraczającej poza art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. W przypadku takiego handlu opodatkowaniu podlega dochód ustalany według właściwych reguł podatkowych. Nie należy przedstawiać stawki jako automatycznego podatku od całego obrotu sklepu ani od całego majątku fundacji. Określenie „sankcyjny CIT” opisuje podwyższoną stawkę; nie oznacza odrębnej grzywny.
Przykład: przychód z niedozwolonego handlu wynosi 500 000 zł, a prawidłowo rozpoznane koszty podatkowe związane z tą działalnością 400 000 zł. Przy założeniu braku innych korekt dochód wynosi 100 000 zł, a CIT według stawki 25% — 25 000 zł. To uproszczone wyliczenie nie obejmuje VAT, opodatkowania późniejszego świadczenia ani rozliczeń innych rodzajów działalności. Jeżeli fundacja ponosi koszty wspólne, potrzebna jest ich prawidłowa alokacja; art. 24r odsyła w tym zakresie do art. 15 ust. 2 CIT.
Dozwolona działalność nie zawsze oznacza zwolnienie z CIT
Przepisy o dopuszczalnym zakresie działalności i przepisy o opodatkowaniu odpowiadają na różne pytania. Przykładowo najem może mieścić się w art. 5 ustawy, lecz art. 6 ust. 8 CIT wyłącza zwolnienie dla wskazanego najmu na potrzeby działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego. Osobno działają przepisy o podatku od przychodów z budynków. Ocena „dozwolone” nie kończy więc analizy podatkowej.
Co zrobić przed rozpoczęciem lub przeniesieniem działalności
- Rozpisz czynności: kto kupuje towar, kto sprzedaje, kto podpisuje umowy i kto ponosi ryzyko gospodarcze.
- Przyporządkuj każdą czynność do konkretnego przepisu art. 5 i sprawdź jego warunki.
- Oceń skutki wniesienia majątku oraz ograniczenia umowne, zgody kontrahentów i finansujących.
- Policz podatki na każdym etapie, w tym przy świadczeniach dla rodziny.
- Jeżeli fundacja już prowadzi niedozwoloną działalność, sprawdź dotychczasowe rozliczenia i możliwość uporządkowania struktury.
Przeniesienie przedsiębiorstwa lub jego składników wymaga również odrębnej analizy VAT. Brak VAT przy konkretnej czynności nie daje automatycznie zwolnienia z CIT przy późniejszym prowadzeniu działalności.
Co ze zmianami planowanymi na 2027 rok?
Na 27 października 2026 r. trwały prace parlamentarne nad zmianami podatkowymi dotyczącymi fundacji rodzinnych. Sejm uchwalił ustawę 22 października, a 26 października komisja senacka zaproponowała poprawkę. Poniżej opisujemy reguły obowiązujące w dacie aktualizacji. Tekstu procedowanej nowelizacji nie traktujemy jako prawa już obowiązującego. Przy czynności planowanej na 2027 rok trzeba ponownie sprawdzić końcowy tekst, publikację i przepisy przejściowe.
Sprawdź etap prac nad zmianami dotyczącymi fundacji rodzinnych.
Najczęstsze pytania
Czy wpis działalności do statutu wystarczy? Nie. Statut musi pozostawać w granicach ustawy.
Czy 25% zastępuje podatek od świadczenia dla beneficjenta? Nie należy tego zakładać. Opodatkowanie działalności i późniejszego świadczenia to odrębne zdarzenia.
Czy fundacja może być właścicielem spółki? Ustawa dopuszcza uczestnictwo w spółkach handlowych. Dobór konkretnego rodzaju spółki i skutki podatkowe wymagają sprawdzenia.
Zobacz także: świadczenia i prywatne wydatki oraz odpowiedzialność za długi fundatora.
Sklep internetowy, Allegro i koszty — pytania praktyczne
Czy sprzedaż przez Allegro lub własny e-sklep zmienia ocenę? Sam kanał sprzedaży nie rozszerza katalogu art. 5. Jeżeli fundacja sama kupuje towary w celu ich odsprzedaży klientom, trzeba ocenić rzeczywisty handel, a nie nazwę platformy.
Jak przypisać koszty przy kilku rodzajach działalności? Trzeba oddzielić wydatki dotyczące działalności opodatkowanej, zwolnionej oraz koszty wspólne. Przypisanie całych wydatków do handlu tylko po to, aby zmniejszyć dochód, wymagałoby podstawy w rzeczywistym związku kosztu z tą działalnością. Art. 24r odsyła do właściwych zasad alokacji.
Osobno przeczytaj o najmie spółce fundatora, pożyczkach z fundacji oraz formalnościach wniesienia udziałów. To odrębne czynności; nie każda prowadzi do tych samych stawek i obowiązków.
