W kryzysie przedsiębiorstwa trzeba oddzielić odpowiedzialność spółki od odpowiedzialności członków zarządu. Roszczenie cywilne, odpowiedzialność za zobowiązania publiczne i zarzut karny mają odmienne przesłanki. Nie wolno przedstawiać jednego działania restrukturyzacyjnego jako automatycznej ochrony przed wszystkimi tymi ryzykami.
Za co członek zarządu może odpowiadać przy niewypłacalności spółki?
W zależności od okoliczności analizuje się m.in. art. 299 KSH, odszkodowanie z art. 21 PU i inne właściwe podstawy. Każda ma własne przesłanki, krąg osób i sposoby obrony. Odrębnej oceny wymagają zobowiązania publicznoprawne i zabezpieczenia osobiste. Samo pełnienie funkcji nie dowodzi każdego naruszenia, lecz zmiana prezesa lub rezygnacja nie usuwa automatycznie ryzyka dotyczącego okresu wcześniejszego.
Czy brak wniosku upadłościowego może mieć skutki karne?
KSH przewiduje w art. 586 odpowiedzialność określonych osób za niezgłoszenie wniosku mimo powstania warunków uzasadniających upadłość spółki. Ocena karna wymaga ustalenia wszystkich znamion i okoliczności, w tym czasu, obowiązku i strony podmiotowej. Nie każda nieudana decyzja biznesowa jest przestępstwem. Dokumentacja powinna pozwalać odtworzyć stan przedsiębiorstwa oraz działania konkretnych osób, bez z góry przesądzonej kwalifikacji.
Jakie dokumenty zarząd powinien zabezpieczyć na czas kryzysu?
Zachowaj aktualne przepływy, salda, listy wymagalnych długów, decyzje o finansowaniu, uchwały i korespondencję z wierzycielami. Zapisuj, jakie dane były dostępne przy podejmowaniu decyzji i jakie założenia później się zmieniły. Nie twórz dokumentów pozornie datowanych wstecz. Potrzebna jest rzetelna historia, a nie zestaw ogólnych zapewnień o dobrej wierze. Dokumenty klienta i dane pracowników udostępnia się wyłącznie w potrzebnym zakresie.
Przykład modelowy i wniosek dla firmy
Przykład: dwie osoby pełniły funkcję w innych okresach, a jedna dodatkowo poręczyła kredyt. Ich sytuacja nie jest identyczna. Analiza rozdziela czas działania, wiedzę, obowiązki i podstawy roszczeń. Nie można zapewnić obu o pełnej ochronie wyłącznie dlatego, że obecny zarząd rozpoczął PZU. Rola nadzorcy i ewentualnego obrońcy także wymaga oddzielenia.
Co przygotować do decyzji?
- Ustal konkretną podstawę i okres odpowiedzialności.
- Zachowaj oryginalną dokumentację oraz chronologię decyzji.
- Nie utożsamiaj odpowiedzialności cywilnej z dowodem przestępstwa.
Powiązane tematy
- Kiedy złożyć wniosek o upadłość firmy? Niewypłacalność i termin 30 dni
- Restrukturyzacja spółki z o.o. — procedura, wspólnicy i ryzyka zarządu
- Restrukturyzacja spółki a poręczenie prezesa i majątek prywatny
BTLA Restrukturyzacje — oferta i zakres współpracy.
Porozmawiaj o sytuacji przedsiębiorstwa
Osoba prowadząca temat: Grzegorz Streckbein — doradca restrukturyzacyjny i adwokat. Opisz rodzaj działalności, najbliższy termin i główny problem. Skontaktuj się z Grzegorzem w BTLA.
Podstawa prawna i źródła
art. 21 PU; art. 299 i 586 KSH. Skróty: PR — Prawo restrukturyzacyjne, PU — Prawo upadłościowe, KSH — Kodeks spółek handlowych, KC — Kodeks cywilny.
- Prawo upadłościowe — Dz.U. 2026 poz. 913, tekst ujednolicony
- Kodeks spółek handlowych — tekst ujednolicony
- Prawo restrukturyzacyjne — Dz.U. 2026 poz. 533, tekst ujednolicony
Stan informacji: 2 listopada 2026 r. W sprawach objętych zmianą z 2025 r. należy ustalić właściwe przepisy przejściowe. Materiał ogólny; wybór działania wymaga oceny dokumentów konkretnego przedsiębiorstwa.
