Co stanowi sprzeniewierzenie rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego przez zarząd spółki kapitałowej?

Na wstępie należy wyjaśnić, iż sprzeniewierzenie jest typem kwalifikowanym przestępstwa przywłaszczenia (art. 284 k.k.). Przywłaszczenie różni się od klasycznej kradzieży brakiem występowania znamienia zaboru rzeczy, bowiem sprawca tego przestępstwa legalnie wchodzi w posiadanie rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego.

Zarzut sprzeniewierzenia wobec menadżerów

Przykładowo przywłaszczenie może być związane z wypożyczeniem rzeczy lub oddaniem jej do używania w celu wykonywania obowiązków zawodowych. Zwrócić jednak należy uwagę na kwalifikowany typ przywłaszczenia stypizowany w art. 284 par. 2 kk, a mianowicie na sprzeniewierzenie, którym jest przywłaszczenie rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego powierzonego danej osobie na zasadzie zaufania. Większa sankcja karna tj. zagrożenie pozbawienia karą wolności od 3 miesięcy do 5 lat (a przypadku mienia powyżej 200.000 zł lub dobra mającego szczególne znaczenie dla kultury – od roku do 10 lat) jest związana z nadużyciem zaufania pomiędzy przekazującym rzecz, a osobie której ją powierzono. 

W praktyce życia gospodarczego często występują sytuacje, które powodują, iż postawienie zarzutu sprzeniewierzenia wobec Top managerów jest w pełni zasadne. Przykładem takich sytuacji jest działanie Prezesa Zarządu polegające na definitywnym włączeniu do swojego majątku rzeczy należących do Spółki takich jak służbowy laptop, czy telefon komórkowy. Jest to świadome traktowanie przez sprawcę powierzonej rzeczy przez Spółkę jak własnej. W sensie cywilnoprawnym sprowadza się to do niedotrzymania warunków umowy, której przedmiotem jest określone uprawnienie do korzystania z tej rzeczy (vide. wyrok II AKa 44/18 z dnia 21.03.2018 r. Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu).  Sprzeniewierzenie określone treścią art. 284 § 2 k.k. rozumieć należy jako rozporządzenie jak swoją własnością cudzą rzeczą ruchomą lub cudzym prawem majątkowym z wykluczeniem osoby uprawnionej, włączenie do majątku sprawcy legalnie posiadanej cudzej rzeczy lub podejmowanie czynności, które wskazują, iż sprawca traktuje cudzą rzecz jakby był jej właścicielem (vide. wyrok II AKa 386/18 z dnia 2 października 2019 r. Sądu Apelacyjnego w Warszawie). Przestępcze działanie może też polegać na wydawaniu pieniędzy z firmowej karty kredytowej na drobne cele osobiste, niezgodnie z warunkami jej używania. Zatem management firm powinien zwrócić szczególną ostrożność na swoje działania, tak aby w razie wystąpienia spornych sytuacji nie byli oni narażeni na zarzuty sprzeniewierzenia powierzonych im rzeczy. Należy jednak podkreślić, iż od strony podmiotowej przestępstwo sprzeniewierzenia można popełnić tylko umyślnie – a sprawca w legalny sposób wchodzi w posiadanie powierzonych rzeczy.

Autor:

Dr Artur Oleś

Adwokat, Doradca podatkowy, EMBA

Adwokat, doradca podatkowy, doktor nauk prawnych, EMBA, Prezes Sądu Arbitrażowego przy RIPH w Gliwicach. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z optymalizacjami podatkowymi, fuzjach i przejęciach oraz w prawie karnym i karno-skarbowym. Autor publikacji naukowych poświęconych m.in. ordynacji podatkowej, podatkowi VAT i dochodom uzyskiwanym za pośrednictwem planów motywacyjnych w postaci akcji oraz opcji na akcje.  Posiada bogate doświadczenie i szeroką wiedzę z zakresu prawa i podatków.

Skontaktuj się ze specjalistą