Czy wspólny majątek jest włączany do masy upadłościowej w przypadku upadłości firmy jednego z małżonków?

Upadłość firmy małżonka – wspólny majątek

Polskie prawo reguluje dwie formy ustrojów majątkowych małżeńskich: ustawowy i umowny. Pierwszy z nich automatycznie powstaje w chwili zawarcia związku małżeńskiego zgodnie z ustawą. Obejmuje on aktywa nabyte przez obojga małżonków w trakcie trwania małżeństwa, zarówno indywidualnie, jak i wspólnie.

Drugi rodzaj wynika z umowy zawartej między małżonkami, która może rozszerzać, ograniczać lub ustalać rozdzielność majątkową. W przypadku ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, jeżeli istniała w chwili ogłoszenia upadłości wspólność majątkowa małżeńska, zarówno ustawowa, jak i umowna, ulega ona zakończeniu.

Na skutek przepisów ustawy, między małżonkami ustanawiana jest rozdzielność majątkowa. Wspólny majątek małżonków automatycznie staje się częścią masy upadłości, a jego rozdzielenie jest zabronione. Do masy upadłości wlicza się również osobisty majątek upadłego małżonka.

Czy rozdzielność majątkowa jest skuteczna?

Przede wszystkim, rozdzielność majątkowa ustalona przez małżonków poprzez umowę małżeńską jest skuteczna w kontekście masy upadłości jedynie wtedy, gdy umowa ta została podpisana co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. To samo dotyczy sytuacji, gdy umową majątkową ograniczono wspólność majątkową.  W przypadku krótszego okresu, umowa ta nie ma skutku wobec masy upadłości, co oznacza, że majątek wspólny małżonków zostanie uwzględniony w masie upadłości.

Jednakże, istnieje wyjątek w sytuacji, gdy pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej został złożony co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Warto zauważyć, że małżonek upadłego może poprzez skierowanie sprawy do sądu lub zarzutu domagać się uznania rozdzielności majątkowej za skuteczną w odniesieniu do masy upadłości, pod warunkiem że w chwili ustanowienia rozdzielności majątkowej nie był świadomy istnienia podstaw do ogłoszenia upadłości, a samo ustanowienie rozdzielności majątkowej nie przyczyniło się do szkody dla wierzycieli.

Czy małżonek upadłego ma jakąkolwiek ochronę prawną?

Ustawodawca daje możliwość dochodzenia należności z tytułu udziału w majątku wspólnym w formie zgłoszenia swojej wierzytelności przez małżonka osoby upadłej do masy upadłości upadłego.

Poza masą upadłości znajdują się prawa i przedmioty należące do osobistego majątku małżonka upadłego. Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, wyłącza się również przedmioty, które służą wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej upadłego małżonka, nawet jeśli są one objęte wspólnością majątkową małżeńską. Jednak wyjątek stanowią tylko te przedmioty, które zostały nabyte do majątku wspólnego w ciągu 2 lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W przypadku błędnego zaliczenia przez syndyka przedmiotów majątkowych do masy upadłości, które powinny pozostać poza nią, małżonek osoby upadłej może żądać ich wyłączenia na podstawie przepisów zawartych w art. 70-74 Ustawy Prawo upadłościowe.